HIV
HIV ta un ITS. Bo ta pega otro durante sèks, spesialmente si bo no ta uza kondon. Si bo tin HIV i ta risibí tratamentu, bo por biba un bida normal i salú. Mas lihé bo kuminsá ku tratamentu, mas mihó pa bo salú.
Diferensia entre HIV i AIDS
HIV ta un vírùs ku semper ta keda den bo kurpa pero ku por keda tratá. Si bo no haña tratamentu, e ora ei HIV por desaroyá bira AIDS. Si bo tin AIDS, lo bo bira malu i por muri.
Na Kòrsou, Boneiru i Aruba, AIDS ta keda un preokupashon di salúbridat públiko. Den algun kaso, esaki por ta debí ku individuonan no ta na altura di nan status di HIV. Sin tratamentu, e vírùs por progresá bira AIDS despues di tempu. Sa sigur kiko bo status di HIV ta, dor di hasi un tèst na CSGC of via bo dokter.
Señal- i síntomanan di HIV
Djis despues di keda infektá ku HIV, bo por haña síntoma manera grip. Ta yama esaki infekshon agudo di HIV. Síntomanan ku bo por tin ta:
- Keintura
- Nachtzweten
- Kansansio
- Doló di garganta
- Diarea
- Rebultashon riba kueru (marka riba bo kueru)
Normalmente, síntoma ta paresé 1 pa 6 siman despues ku bo a keda infektá ku HIV.
Tin hende ku no tin síntoma. I e síntomanan por bai i bin bèk despues.
Tèstmentu pa HIV
Un tèst di HIV ta bisabo si bo tin HIV òf nò. Bo a hasi sèks sin un kondon? Of bo tin síntoma ku por mustrabo den direkshon di HIV? Bishitá bo dòkter e ora ei òf CSGC pa un tèst di HIV.
Si bo tin un chèns mas haltu di haña HIV, e ora ei ta konsehabel pa hasi tèst regularmente. Of pa papia ku bo dòkter tokante si bo mester uza PrEP. Esaki ta un píldora ku ta sòru pa bo no keda infektá ku HIV.
Tratamentu pa HIV
Bo por risibí tratamentu pa HIV. E tratamentu ta konsistí di medikamentu antiretroviral. Si bo uza bo pulchinan korektamente tur dia:
- Lo bo keda salú
- Lo bo no por pega un otro hende ku HIV. Ni si bo keda sin uza un kondon
Ta importante pa kuminsá mas pronto posibel ku tratamentu.
Tèst di HIV durante embaraso
Semper ta ofresé hende muhé un tèst di HIV durante embaraso. Esaki ta pasobra un hende muhé na estado ku HIV por pasa e vírùs pa su yu si e no haña tratamentu . Esaki por sosodé durante parto òf na momentu di duna yu pechu. Tratamentu di HIV ta prevení mamanan di pasa HIV pa nan yunan.
I = I
Si un hende ta risibí tratamentu efektivo di HIV, e kantidat di vírùs den su sanger ta baha asina tantu ku no por detekt’é mas. E ora ei nan no por pega otro hende ku e vírùs. Ta p’esei nan ta bisa: Indetektabel = Intransmisibel.
Otro tópiko
Sigui eksplorá bo salú seksual.