Kiko ta abuzu?
Abuzu ta ora un hende okashoná doló na òf maltratá un otro persona. Esaki por sosodé na diferente manera, por ehèmpel hasi un hende doló físikamente, pone nan sinti malu emoshonalmente, òf uza nan poder pa kontrolá òf hasi nan daño. Abuzu nunka no ta bon i tur hende tin e derechi di sinti nan mes sigur i respetá.
Formanan di Abuzu:
- Abuzu físiko
- Ora un hende hasi daño na bo kurpa, manera dal, skòp òf pushabo
- Por ehèmpel, si un mayor, partner òf otro hende klapbo òf dalbo un moketa
- Abuzu emoshonal
- Ora un hende ta uza palabra òf akshon pa lagabo sintibo malu tokante bo mes
- Ehèmpel ta inkluí krítika konstante, insulto, menasa òf lagabo sinti ku bo no ta sirbi
- Abuzu seksual
- Ora un hende ta mishi ku bo òf fòrsabo pa hasi aktividatnan seksual sin bo konsentimentu
- Esaki ta inkluí mishi na un manera indeseá, kompartí potrèt privá sin pèrmit òf fòrsa un hende pa wak òf hasi algu seksual
- Negligensia
- Ora un dunadó di kuido no ta proveé nesesidatnan básiko manera kuminda, paña, seguridat òf amor
- Por ehèmpel, ora lagabo bo so pa periodonan largu sin kuido adekuá
- Abuzu digital
- Ora un hende ta uza teknologia pa hasibo doló òf kontrolá bo
- Ehèmpelnan ta inkluí manda mensahenan malisioso, kompartí potrètnan privá sin pèrmit, òf sigui bo lokalidat sin bo konsentimentu
Insesto
Insesto ta ora un miembro di famia, manera un mayor, ruman, wela, tio, tanta òf primu forsá òf preshoná un hende pa e tin kontakto seksual. Esaki nunka no ta oké i ta un forma serio di abuzu.
Insesto por enserá diferente tipo di komportashon seksual, for di mishimentu indeseá te na formanan mas severo di violensia seksual. Den algun kaso, e persona por purba manipulá, menasá òf uza su posishon di poder pa tene e abuzu sekretu. Buska yudansa mesora si bo ta eksperensiá e forma akí di abuzu.
Kon bo por sa ku ta abuzu?
Abuzu por ta opvio, manera dal òf grita, pero e por ta sutil tambe, manera ora un hende ta ponebo sinti kulpabel tur ora òf ta ignorá bo límitenan. Aki ta sigui algun señal:
- Bo ta sinti miedu, nèrvioso òf bèrgwensa rondó di un hende
- Nan ta ponebo sinti malu tokante bo mes òf ta bisa ku ta bo falta ora nan hasi bo doló
- Nan ta purba di kontrolá loke bo ta hasi, ken bo ta sali kuné òf unda bo ta bai
Kiko bo mester hasi si bo eksperensiá abuzu?
- Papia ku un hende ku bo ta konfia: Kompartí loke ta pasando ku un adulto di konfiansa, manera un mayor, maestro, trahadó sosial di skol òf amigu di famia
- Buska yudansa: Tin servisionan di sosten ku por yudabo keda seif i saka afó kiko pa hasi despues. Bo por tuma kontakto ku e siguiente instansianan:
Polis
- 911: Emergensia
- 917: No Emergensia
- 108: Raportá anónimamente
Protekshon di Mucha
- 918 : Ayudo pa Mucha i Hóben. Telefòn di yudansa pa mucha i hóben, grátis i anónimo.
- +5999 461 4444: Protekshon di Mucha – kontakto pa adulto
- +5999 461 8103: Pa guia relashoná ku abuzu seksual.
- Sa ku no ta bo falta: Abuzu nunka no ta bo falta, ni maske kiko un hende bisa. Bo meresé di sintibo seif i respetá.
Kiko bo por hasi si bo mira abuzu?
Si bo mira òf ta sospechá ku ta abuzá di un hende:
- Chèk wak kon ta kuné: Puntra si e ta oké i lag’é sa ku bo t’ei pa yuda.
- Buska yudansa: Papia ku un adulto di konfiansa òf organisashon ku ta spesialisá den sosten na víktima di abuzu.
- Keda seif: Bo seguridat tambe ta importante – no pone bo mes na peliger si bo ta sinti ku e situashon ta peligroso.
Kòrda bon!
Niun hende no meresé di eksperensiá abuzu. Tur hende tin derechi di sinti nan mes sigur, respetá i stimá. Si abo òf un hende ku bo konosé ta eksperensiando abuzu, no duda pa buska yudansa.
Otro tópiko
Sigui eksplorá bo salú seksual.